May 13, 2024
Tirana, Albania
Lajmi i fundit Lifestyle

SEKRETI/ Kush po e bllkokon GPS mbi shtetet balltike dhe cili është rreziku për avionët civilë?

Më 29 prill Finnair, linja ajrore kombëtare e Finlandës, tha se do të pezullonte për një muaj fluturimet në qytetin lindor të Estonisë Tartu.

Javën e kaluar dy avionë u detyruan të ktheheshin pasi sinjalet e tyre GPS u ndërprenë.

Bllokimi i GPS është rritur ndjeshëm në rajonin e Balltikut gjatë dy viteve të fundit.

Kush qëndron pas tij dhe sa i rrezikshëm mund të jetë?

Më parë, analistët e fushës studiuan pozicionet e avionëve që përjetonin bllokim për të gjetur se ku mund të ishte burimi. Ata arritën në përfundimin se ishte në Kaliningrad, një enklavë ruse e armatosur rëndë midis Lituanisë dhe Polonisë.

Në mars, një aeroplan i Forcave Ajrore Mbretërore që mbante Sekretarin e Mbrojtjes së Britanisë, Grant Shapps, u përball me një bllokim për rreth 30 minuta ndërsa fluturonte pranë Kaliningradit.

Por bllokimi i fundit duket se vjen nga diku tjetër. @auonsson, një analist me pseudonim që postoi në X, analizoi të dhënat e mbledhura nga fluturimet me dron amatore, si dhe pozicionin e avionëve të bllokuar (shih hartën).

Analisti arriti në përfundimin se burimi i zhurmuesve të GPS është në territorin e Rusisë, jo shumë larg nga Shën Petersburg. Kjo korrespondon me vendndodhjen e përafërt të disa bazave të njohura ushtarake ruse.

Një burimi i The Economist thotë se ka prova të qarta të aktivitetit të bllokimit rus në atë zonë.

A do të thotë kjo se Rusia po përpiqet në mënyrë aktive të ndërhyjë në aviacionin civil evropian?

Me siguri jo.

Zyrtarët evropianë të njohur me këtë çështje thonë se bllokimi ka të ngjarë të synojë të mbrojë forcat ruse nga sulmet me dronë ukrainas, të cilat po bëhen më të shpeshta.

Në 2 prill, një dron ukrainas goditi rafinerinë e tretë më të madhe të naftës në Rusi, 1300 km larg vijës së frontit. Më 20 prill Rusia tha se kishte rrëzuar 50 dronë mbi tetë rajone ruse gjatë natës, duke shkaktuar lëndime në rajonin e Moskës.

Bllokimi i GPS në shtetet baltike është ndoshta një nënprodukt i masave mbrojtëse ruse. Ndërprerja e GPS-së ka qenë e zakonshme në Mesdheun Lindor në dekadën e fundit, që rrjedh nga lufta ajrore ruse mbi Sirinë dhe, së fundmi, bllokimi i Izraelit për të penguar sulmet me raketa dhe dron.

Në Ukrainë bllokimi është një taktikë thelbësore ushtarake në të dyja anët e luftës. Rusia duket se ka avantazhin: të paktën tre armë të rëndësishme amerikane të furnizuara në Ukrainë – raketat gmlrs, bomba me diametër të vogël të lëshuar nga toka dhe predha artilerie Excalibur të drejtuara me saktësi përmes GPS po hasin vështirësi në saktësinë e tyre goditëse.

Në fillim të këtij muaji, Qendra për Strategjitë e Mbrojtjes, raportoi se Ukraina kishte pushuar ndërprerë sulmet e GMLRS pas problemeve me GPS. Vetëm një pakicë e predhave Excalibur arrijnë në objektivat e tyre tani.

Bllokimi i avionëve civilë në Baltik mund të jetë i paqëllimshëm, por megjithatë është një problem. “Ekzistojnë mënyra të tjera për navigimin dhe mbajtjen e pozicioneve për aviacionin civil,” thotë Justin Bronk, një ekspert në Institutin e Shërbimeve Mbretërore të Bashkuara. “Por duke pasur parasysh hapësirën ajrore të ngarkuar brenda së cilës ato operojnë, mungesa e GPS-ve do të rrisë ndjeshëm distancat që kërkohen për çështje sigurie.”

Lënia e më shumë hapësirave midis avionëve mund të jetë thelbësore, por është “jashtëzakonisht problematike”.